Πολλοί άνθρωποι έρχονται στη θεραπεία με το αίτημα «Θέλω να αποκτήσω αυτογνωσία», ένα αίτημα που δείχνει τη διάθεση για εξερεύνηση του εαυτού, παράλληλα όμως, είναι αρκετά γενικό. Συχνά δεν είμαστε σίγουροι τι ακριβώς σημαίνει “να γνωρίσω τον εαυτό μου”, ούτε πώς μοιάζει στην πράξη, κι αυτό γιατί η αυτογνωσία δεν είναι κάτι που αποκτιέται γρήγορα, αλλά μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει για όλη μας τη ζωή.
Η αυτογνωσία είναι η ικανότητα να κατανοούμε βαθιά τον εαυτό μας, δηλαδή τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας, τις αντιδράσεις μας, τους φόβους και τις βαθύτερες επιθυμίες μας χωρίς αυταπάτες (Goleman, 1995). Θέλοντας να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, στην πραγματικότητα αναζητούμε απαντήσεις σε ερωτήματα όπως «τι νιώθω και γιατί;» «Γιατί αντιδρώ έτσι στις σχέσεις μου;» «Για ποιο λόγο επαναλαμβάνω τα ίδια μοτίβα;» Στόχος είναι να κατανοήσουμε τι συμβαίνει πίσω από όλα αυτά, να παρατηρούμε, να αναγνωρίζουμε και να παραμένουμε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας.
Στην ψυχοδυναμική προσέγγιση μάλιστα, αυτό το εξερευνούμε προσπαθώντας να κατανοήσουμε τις ασυνείδητες ανάγκες, τους φόβους ή τις επιθυμίες που ίσως δεν μας είναι ακόμη ξεκάθαρες ή που έχουμε προσπαθήσει να θάψουμε μέσα μας γιατί δεν μας επιτρέψαμε ποτέ να δούμε. Μπορεί να μην είμαστε σίγουροι τι νιώθουμε ή γιατί επιλέγουμε ξανά και ξανά τα ίδια, με τρόπο αυτόματο. Πιθανόν να έχουμε ξαφνικές εκρήξεις θυμού ή στιγμές που παγώνουμε, κι αυτό μας τρομάζει. Αυτά δεν αποτελούν απαραίτητα αδυναμία, σημαίνει απλώς πως κάποια κομμάτια μας δεν έχουν ακόμη εκφραστεί με τρόπο που να μπορέσουμε να τα δούμε καθαρά. Η αυτογνωσία είναι λοιπόν η διαδικασία μέσα από την οποία φέρνουμε στο φως αυτά τα κομμάτια, κι απαιτεί ασφάλεια, χρόνο και μια σχέση όπου μπορούμε να είμαστε αληθινοί.
Όταν αρχίζουμε να γνωρίζουμε τον εαυτό μας πιο βαθιά, μπορεί να παρατηρήσουμε πολλές και μικρές, καθημερινές αλλαγές. Ίσως πια μπορούμε να καταλάβουμε πιο εύκολα από πού έρχεται μια ένταση ή μια αντίδραση. Ίσως στις σχέσεις μας αρχίζουμε να επιλέγουμε ανθρώπους που μας ταιριάζουν πραγματικά, ενώ περιορίζουμε σχέσεις που πια δεν μας εκφράζουν. Μαθαίνουμε να βάζουμε όρια και νιώθουμε λιγότερη σύγχυση γύρω από αυτά. Καταλαβαίνουμε γιατί κάνουμε αυτό που κάνουμε πολύ καλύτερα, και επιλέγουμε πολύ πιο συνειδητά.
Ερχόμενοι στην θεραπεία με την ανάγκη για περισσότερη αυτογνωσία, στην πραγματικότητα αναζητούμε σαφήνεια ως προς το τι θέλουμε να ανακαλύψουμε για τον εαυτό μας, είτε αυτό είναι τα συναισθήματα, οι σχέσεις, τα όρια, οι ανάγκες, το παρελθόν, οι φόβοι μας, και ούτω καθεξής. Η πορεία της αναζήτησης μπορεί να αλλάξει μέσα στη διαδικασία, όσο κάποια κομμάτια φωτίζονται και δείχνουν το δρόμο για άλλα. Μέσα στην ψυχοθεραπεία, παρατηρούμε τα συναισθήματα, εξερευνούμε και εντοπίζουμε τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, συνδέουμε το παρελθόν με το παρόν, σε μια διαδικασία που δουλεύει μέσα από τη σχέση, βήμα-βήμα.
Η αυτογνωσία είναι ένα ταξίδι που βαθαίνει όσο το ακολουθούμε. Αν νιώθετε ότι θέλετε να γνωρίσετε τον εαυτό σας με περισσότερη σαφήνεια, η θεραπεία μπορεί να γίνει ένα πολύτιμο σημείο να ξεκινήσετε. Μέσα σε έναν ασφαλή χώρο, μπορείτε να φωτίσετε όσα μέσα σας ζητούν κατανόηση και να δημιουργήσετε μια βαθύτερη σύνδεση με τον εαυτό σας.
Βιβλιογραφία
Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. Bantam Books.